در شهرستان بیجار گوساله ی دو ساله ای به نام (( پارگور)) یا سه ساله به نام (( پارین ورکل)) را در اوایل زمستان سر می برند و پوست آن را بدون اینکه شکاف طولی بزنند، ابتدا پوست دستها و پاها را تا نزدیکی قوزک می شکافند . سپس با چاقوی تیز و نوک باریکی با مهارت خاصی از گردن شروع به کندن پوست میکنند، به محض اینکه کندن پوست به ناحیه ی گردن و سینه رسید، دست راست ا مشت کرده، پوست را تا نزدیکی دم از گوشت جدا نموده و از دم از تنه خارج می نمایند. گاهی به خاطر گردن مشکدازتر از حد معمول باشد ، پوست را چند سانتیمتر بیشتر به طرف سر گاو دایره ای میکنند، به هر حال بعد از اینکه پوست را به صورت مشک درآورند فورا مقدار زیادی قیمق بدون روغن (( آش پوسه )) درست می کنند و ان درون ظرفی میریزند و پوست را در آن می اندازند و مدت 3-2 هفته آن را جای نسبتا گرمی قرار می دهند تا پوست کاملا موهای خود را پس دهد. بعد از این عمل پوست را با آرد جو خشک مینمایند و حدود یک ماه آن را دود میدهند تا بهتر رنگ بگیرد. بعداز این مدت آن رت درون دیگ می گذارند و روی آن جوشیده ی گیاهی به نام جورنکه میریزند. مدت 3 هفته درون رنگ میماند تا خوب رنگ بگیرد و با خاکستر الک شده خشک می نمایند. در نهایت بعد از سه روز سوراخ دستها و پاهای ان را میدوزند و به آنها دسته های چوبی می اندازند و کار درست کردن آن به پایان میابد.

عروسی مشک و انواع آن

برای عروسی مشک 7 دختر دم بخت از نزدیکان و همسایگان دعوت میکنند. هر کدام از دختران یک دسته گل بومادران را همراه خود می آورند، چند عدد سنگ تخت روی زمین زیر شکم مشک قرار میدهند. یک دسته از گلها را به یکی از دسته های مشک می بندند و بقیه را روی سنگهای زیر مشک می گذارند. بر این باورند با این عمل بر مشک (1) زیاد میشود. مشک را به وسیله سه عدد چوب بنام (( سی پا)) به طول 5/2 متر و قطر 20 سانتیمتر با یک رشته طناب یا رسن آویزان مینمایند و آن را از ماست و اب به نسبت های معینی پر می کنند سپس دختران یکی یکی هر کدام مدت معینی مشک را تکان میدند. پارچه ی قرمز رنگی هم به نشانه ی شادی روی سی پا می کشند. در این محفل دایره و دمبک و شیرینی آماده است که یکی از دختران دایره یا دمیک را میزند و بقیه به دور مشک می رقصند. باکره شده ماست ، عروسی مشک هم به پایان میرسد. یادآوری میشود هیچگاه از ÷وست گاو نر برای مشک استفاده نمی کنند، اولا زود پلاسیده میشود ثانیا بر مشکه کم میگردد. در مورو ضرب المثلی دارند.(2)

انواع مشک

1- گاوس : مشک بزرگی است که آن را از پوست ماده گاو درست میکنند و موقع مشک زنی دو نفر آن را تکان می دهند.

2- د سه ژن : مشک کوچکتر از گاوس را د سه ژن می گویند که یک نفر به راحتی آن را تکان میدهد.

3- توراغان: مشک کوچکتر از د سه ژن را توراغان می گوین که آن را از پوست گوسفن نر درست می کنند و بسار ظریف و نازک می باشد. دوغ تازه را درون این نوع مشکها میریزند که از ترش شدن آن جلوگیری می کند و آب اضافی را پالایش میدهد. در گذشته های دور روستائیان به جای دبه های پلاستیکی از آنها استفاده میکردند و دوغ خود را برای فروش به شهر می آوردند.

4- مشکوله: این نوع مشک را از پوست (( کاور)) (3) یا گیس که نیر (4) درست می کنند. گنجایش این نوع مشک 5-3 لیتر است می باشد. روستائیان موقع درو کردن و گیاه چیدن آن را از ماست پر کرده هنگام صبحانه و نهار و عصرانه بجای نان خورش از آن استفاده کرده و بامزه ی تمام نوش جان مینمایند.

5- کنّه: نوعی مشک است که گنجایش 20-15 لیتر که از پوست بز نر دست می کنند. کشاورزان موقع درو نمودن و گیاه چیدن به جای کوزه آن را پر از آب کرده همراه خود به صحرا میبرند و آن را با گونی  یا پارچه نخی می پیچیند. آب آن شیرین تر و گواراتر و خنک تر از آب کوزه می باشد. نظر به اینکه زنان یا دختران روستایی موقع غروب آفتاب آن را سرچشمه ی آبادی می برند و پر آب نموده و آن را بغل کرده یل روی دوش می گیرند  در این مورد معمایی دارند(5)

توضیحات

1- بر: ثمر ، منظور مقدار کره ای است که از مشک بدست می آید.

2- امسال درون پوست خودم مشک بزنید سال دگر درون پوست خایه ام

3- کاور: بره یک ساله

4- گیس که نیر : بزغاله یک ساله

5- گیس که سیه یه گونی پری گه کول گه ژنی