بسیاری از شهرهایی که قدمت تاریخی دارند نقطه ی آغازشان به درستی معلوم نبوده است، مبدا پیدایش شان را با سخنان مجهول، افسانه ای ، گاهی روایات صحیح درهم آمیخته، بعضا وجه تسمیه های گوناگون را برایشان قائل شده اند که گروس نیز از این قائده مستثنی نمی باشد. لذا به برخی از نظرات مهم اشاره شده است بیان میکنیم.

بسیاری از شهرهایی که قدمت تاریخی دارند نقطه ی آغازشان به درستی معلوم نبوده است، مبدا پیدایش شان را با سخنان مجهول، افسانه ای ، گاهی روایات صحیح درهم آمیخته، بعضا وجه تسمیه های گوناگون را برایشان قائل شده اند که گروس نیز از این قائده مستثنی نمی باشد. لذا به برخی از نظرات مهم اشاره شده است بیان میکنیم.

نظریه اول:

اگر این کلمه را تجزیه کنیم چنین می شود: بخش اول ((گر))؛ این کلمه اوستایی و به معنی کوه می باشد که در 8 فقره کلمه (( گری )) و ((گئیری )) در پهلوی (( گر )) گویند؛ کیومرث را نیز گر شاه یعنی پادشاه کوه نامند و اما (( وس )) به معنای (( بس و بسیار )) است. بر این اساس می توان گفت گروس در زبان پهلوی به معنای کوه های بسیار است و این می تواند در مورد بیجار گروس صادق باشد.

 نظریه دوم:

گروس نام طایفه ی (( گادوز)) یا (( کادوس )) است که ایرانی الاصل بوده اند و قبل از  آریائی ها در ایران ساکن بوده و در گیلان سکونت داشته اند. اما گروهی از آنها، ساحل رود قزل اوزن را گرفته و به سمت جنوب و جنوب غربی راه پیموده، به حوالی سرچشمه ی این رود که در نزدیکی گروس است رسیده و در آنجا رحل اقامت انداخته، اسم خود را بر آن ناحیه داده اند و (( کادوس )) یا (( گادوز )) کم کم به (( گروس )) تبدیل شده است.{ بر گرفته از کتاب اعتماد السطنه }

نظریه سوم:

عده ای معتقدند که چون این منطقه (( گروس )) در مجاورت سلسله جبال زاگروس واقع شده بود. لذا در قدیم به آن زاگروس می گفتند که با گذشت زمان ، نام زاگروس به گروس تبدیل شده است. اما واقیت این است که منطقه ی گروس از نظر جغرافیایی در مجاورت سلسله جبال زاگرس نسیت که زاگرس نام خود را به آن داد و سپس تغییر کرده باشد.

در میان مردم روایت هایی هست که در قسمت دوم در پست های بعدی سایت به آن می پردازیم مثلا در بین مردم روایت است که گروس سابقه هزار ساله دارد و علت نام گذاری آن به گروس این بوده است که در قرن 4 ه. ق هنگامی که سامانیان  به غرب کشور لشکرکشی کردند. توانستد تا حدود بیجار را متصرف شوند و در منطقه ی بیجار بر ای مقابله با دشمنان سامانیان،سردار سامانی به نام گروس بن سام بن نوح سامانی قلعه ای می سازد و این قلعه به نام وی، به گروس معروف می گردد.

اما صرف از نظر روایات و نظریات بیان شده در مورد نام گروس، پر واضح است که صحیح ترین وجه تسمیه ی گروس این است که طایفه ای بزرگ گروس که از ایلات عشایر ایران بوده اند حدودا در قرن هفتم یا هشتم ه. ق در منطقه ی بیجار ساکن می گردند و از انجا که بزرگترین و قویترین طایفه ی ساکن در منطقه محسوب شدند. لذا نام طایفه ی خود ( گروس ) را برنام منطقه ی تحت سکونت خود نهاده اند. و گواه و شاهد بر این امر، منابع مربوط به دوران صفویه است که نشان می دهد در دوران صفویه نام افراد را با نام طایفه ی آنها می شناختند. از قبیل: میر قلی سلطان گروس یا نفس قلس سلطان گروس، و علاوه بر آن می توان به نام خلیل سلطان و دولتیار خان سیاه منصور اشاره کرد که از افراد طایفه ی سیاه منصور ساکن در گروس بوده اند که با نام طایفهی خود خوانده شده اند؛ نه با نام منطقه ی محل سکونتشان که در دوران ( صفویه ) زرین کمر نامیده می شده است.